Uroczystości rozpoczęła msza święta przed kaplicą postawioną tam 14 lat temu w miejscu dawnego kościoła (na zdj.). Następnie odbyło się poświęcenie wzniesionego w miejscu niegdyś tam stojącego, a teraz odbudowanego krzyża (na zdj.).

Ważnym punktem programu było również poświęcenie i otwarcie derenckiej Filii Muzeum Węgierskiej Polonii "Pamięć Derenku", gdzie została przygotowana wystawa obrazująca tradycje tej wsi, a także wieloletnie działania związane z zachowaniem jej pamięci (na zdj.).

Następnie pielgrzymi przeszli na odrestaurowany cmentarz, gdzie zmówili modlitwę i mieli okazję obejrzeć nowe krzyże nagrobne i tablicę informującą o spoczywających tam drenczanach. Prace te podobnie jak odnowa budynku dawnej szkoły w której prezentowana jest wystawa oraz specjalnie wydanego katalogu "Pamięci polskiego Derenku" zostały zrealizowane dzięki wsparciu finansowemu Narodowego Planu Rozwoju z poparciem Unii Europejskiej, rządu Republiki Węgier przy współudziale Ogólnokrajowego Samorządu Mniejszości Polskiej, Muzeum i Archiwum Węgierskiej Polonii oraz terytorialnych samorządów mniejszości polskiej. W sumie przeznaczono na ten cel około 13 mln forintów.

Po uroczystościach oficjalnych uczestnicy odpustu zaproszeni zostali na obiad, a także odbyły się występy zespołów artystycznych z Polski i Węgier.

W tym roku w odpuście poza władzami lokalnymi i polskimi samorządowymi z panią Moniką Molnárné Sagun przewodniczącą OSMP na czele, przedstawicielami największych polskich organizacji społecznych: Polskiego Stowarzyszenia Kulturalnego im. J.Bema na Węgrzech i Stowarzyszenia Katolików Polskich na Węgrzech pod wezwaniem św. Wojciecha, potomkami rodzin drenczańskich z Węgier i Słowacji, po raz pierwszy z wizytą oficjalną przybyli goście z gminy Białka Tatrzańska, miejsca skąd 300 lat temu wyruszyli do Derenku górale spiscy. Prowadzone w tym zakresie badania naukowe wskazują jako na miejsca początku exodusu: Bukowinę Tatrzańską, Białkę i Czarną Górę, ostatnio pod uwagę brany jest również Brzeg.

Jak informują źródła, najstarsi osadnicy przybyli do Derenku w 1711 r., a w latach 1942-43 w celu powiększenia terenów łowieckich, należących do Horthyego, wieś została wyburzona, zaś ludność wysiedlona do okolicznych osad między innymi do Martonyi, Szendrőd, Ládbesenyő, Sajószentpéter, Vatta oraz do bardziej oddalonego od Derenku, przylegającego do wsi Emőd folwarku Istvánmajor i Andrástanya.

Obecnie na terenie całego woj. BAZ działa 12 samorządów mniejszości polskiej, a także jedyny na Węgrzech Wojewódzki Samorząd Polski. To ich staraniem oraz przy znacznej pomocy stowarzyszeń polonijnych, OSMP i Muzeum WP pielęgnowana jest przyniesiona 300 lat temu przez dręczan polska tradycja i kultura. Ile osób z młodszego pokolenia będzie kontynuowało te poczynania? Na ile silna będzie owa szczypta świadomie wskrzeszanej polskości? Czas pokaże.

Miejmy nadzieję, że poza węgierską Polonią ruiny Derenku zainteresują również turystów przemierzających szlaki Parku Narodowego Aggtelek, a prezentowaną tam ogólnie dostępną w otwartym dawnym budynku szkoły wystawę nie zniszczy ręka ludzka i przyroda.

Bożena Bogdańska-Szadai, Budapeszt, Węgry, 22 lipca 2008 r.